Nợ xấu là gì? Phân nhóm 1–5, tác hại & cách xử lý 2026
Nợ xấu là một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp tới quyết định phê duyệt hồ sơ vay vốn hay mở thẻ tín dụng của khách hàng. Tuy nhiên, không phải ai cũng đều hiểu rõ nợ xấu là gì? Trường hợp nào bị xếp vào nợ xấu? Tác hại của nợ xấu ra sao? Cách xử lý khi bị nợ xấu? Vì vậy, trong bài viết dưới đây Jeff sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về nợ xấu - rủi ro tài chính ai cũng cần biết!
Nợ xấu (Non-Performing Loan - NPL) là thuật ngữ trong lĩnh vực tài chính ngân hàng, được dùng để chỉ khoản nợ mà người vay bị quá hạn, không thể hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ trả nợ gốc hoặc/và lãi đúng thời gian đã cam kết như trong hợp đồng tín dụng.
Hiện nay, nợ có 5 nhóm, từ 1 - 5. Trong đó, theo quy định của Ngân hàng Nhà nước, các nhóm 3, 4 và 5, tức nợ quá hạn từ 90 ngày trở lên sẽ thuộc nhóm nợ xấu. Bất kỳ cá nhân, tổ chức nào phát sinh nợ xấu sẽ được ghi nhận thông tin trên CIC - Hệ thống Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia Việt Nam.
Theo dữ liệu trên CIC, nợ của khách hàng sẽ được phân loại thành 5 nhóm với đặc điểm và mức độ rủi ro như sau:
| Nhóm nợ | Đặc điểm | Mức độ rủi ro |
|---|---|---|
| Nhóm 1 - Nợ đủ tiêu chuẩn | Khách hàng thanh toán các khoản vay đúng hạn, không bị quá hạn, không có dấu hiệu rủi ro | An toàn, không rủi ro |
| Nhóm 2 - Nợ cần chú ý | Khách hàng có khoản vay trả chậm từ 10 đến dưới 90 ngày | Mức rủi ro thấp, cần theo dõi |
| Nhóm 3 - Nợ dưới tiêu chuẩn | Khách hàng có khoản vay trả chậm từ 90 - 180 ngày, khả năng thu hồi vốn giảm và ngân hàng phải trích lập dự phòng rủi ro | Mức rủi ro trung bình |
| Nhóm 4 - Nợ nghi ngờ | Khách hàng có khoản vay quá hạn từ 181 - 360 ngày hoặc có dấu hiệu mất khả năng thanh toán | Mức độ rủi ro cao |
| Nhóm 5 - Nợ có khả năng mất vốn | Khách hàng có khoản nợ quá hạn trên 360 ngày. Khoản nợ gần như không có khả năng thu hồi | Mức độ rủi ro rất cao, có thể mất vốn |
Khi rơi vào các nhóm nợ xấu 3, 4 và 5, bạn sẽ phải chịu rất nhiều ảnh hưởng tiêu cực, cụ thể:
- Khó tiếp cận tín dụng tiêu dùng: Tác hại lớn nhất khi rơi vào nợ xấu đó là khó tiếp cận với tín dụng tiêu dùng. Ngân hàng và các tổ chức tài chính thường hạn chế cho vay vốn, mở thẻ tín dụng hay cung cấp sản phẩm tín dụng cho nhóm khách hàng thuộc nhóm nợ xấu 3, 4, 5
- Ảnh hưởng tới những lần vay vốn tiếp theo: Thông tin nợ xấu của tất cả khách hàng đều sẽ được ghi nhận trên hệ thống CIC. Khách hàng nợ xấu cũng sẽ bị giảm điểm tín dụng. Từ đó khiến khả năng được xét duyệt vay vốn trong tương lai của khách hàng trở nên khó khăn hơn, kể cả khi đã tất toán hết những khoản vay quá hạn
- Gây trở ngại tới kế hoạch tài chính cá nhân: Nợ xấu còn gây ảnh hưởng tới cả kế hoạch tài chính cá nhân. Khi bạn bị nợ xấu, không thể tiếp cận với vốn vay hay các sản phẩm tài chính khác do ngân hàng cung cấp sẽ khiến kế hoạch tài chính của bạn bị gián đoạn trong ngắn hạn và dài hạn
Có thể thấy, nợ xấu gây ra ảnh hưởng rất lớn. Vậy khi vướng vào nợ xấu phải xử lý như thế nào? Bạn có thể tham khảo hướng dẫn sau:
Bước 1: Xác minh thông tin nợ xấu
Trước hết bạn cần tra cứu lịch sử tín dụng cá nhân của mình trên CIC - Hệ thống Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia (CIC) hoặc cũng có thể liên hệ trực tiếp với ngân hàng để được hỗ trợ. Như vậy bạn có thể nắm được rõ nguyên nhân nợ xấu, nhóm nợ xấu và tình trạng nợ xấu hiện tại của mình.
Bước 2: Lên kế hoạch và thanh toán các khoản nợ quá hạn
Khi đã có thông tin chi tiết về các khoản nợ xấu của mình, bạn cần phải lên kế hoạch trả nợ rõ ràng, chi tiết và thực hiện theo đúng kế hoạch. Nên ưu tiên tất toán những khoản nợ gốc và lãi đang quá hạn để tránh phát sinh thêm lãi phạt, từ đó cải thiện lịch sử tín dụng.
Bước 3: Theo dõi thời gian lưu giữ thông tin
Mặc dù các khoản nợ quá hạn của bạn khi đã được tất toán thì thông tin nợ xấu vẫn sẽ tiếp tục được CIC ghi nhận trong 1 - 5 năm. Trong khoảng thời gian này tốt nhất bạn nên hạn chế phát sinh thêm khoản vay mới.
Bước 4: Xây dựng lại lịch sử tín dụng
Sau khi đã xóa nợ xấu bạn nên tích cực xây dựng lại lịch sử tín dụng cá nhân bằng cách duy trì kỷ luật tài chính và thanh toán khoản vay đầy đủ, đúng hạn.
Qua những chia sẻ trên, hy vọng bạn đã hiểu rõ nợ xấu là gì cũng như những ảnh hưởng của nó đến khả năng vay vốn. Nếu đang có nhu cầu vay tiền gấp dù thuộc nhóm nợ xấu, bạn có thể tham khảo các giải pháp được đề xuất trên website của Jeff. Jeff sẽ giúp bạn dễ dàng tìm kiếm và so sánh các khoản vay phù hợp với nhu cầu tài chính, cùng mức lãi suất cạnh tranh từ nhiều đối tác.